«گیلاس آبی» و مینیمالیسم در ادبیات؛ غزل قربانپور

منتشر شده توسط | خرداد ۶, ۱۳۹۷

ساده‌گرایی یا مینیمالیسم به انگلیسی( Minimalism) یا کمینه‌گرایی یا هنر کمینه یا هنر موجز یک مکتب هنری است که اساس آثار و بیان خود را بر پایه سادگی بیان و روش‌های ساده و خالی از پیچیدگی معمول فلسفی یا شبه فلسفی بنیان گذاشته‌است.

مینیمالیسم در ادبیات

کمینه‌گرایی در ادبیات، سبک یا اصلی ادبی است که بر پایه فشردگی و ایجاز بیش از حد محتوای اثر بنا شده‌است. مینیمالیست‌ها در فشردگی و ایجاز تا آنجا پیش می‌روند که فقط عناصر ضروری اثر، آن هم در کمترین و کوتاه‌ترین شکل، باقی بماند. به همین دلیل کم حرفی از مشخص‌ترین ویژگی‌های این آثار است.

مینیمالیسم جنبشی است که در اوخر دهه شصت میلادی آغاز شد فرم بسیار ساده و دیدگاهی واقع گرایانه و بی طرف از ویژگی های منحصر به فرد این مکتب می باشد.

مینیمال جنبشی است به سوی آزادی و رهایی. انسان مدرن در عصر پرشتاب تکنولوژی حوصله و وقت اطناب را ندارد.

از این رو مینیمال این وظیفه را دارد که به دور از شاخ و برگ اضافی مفهموم اصلی را به خواننده برساند، چنانکه یک عکاس مینیمال عقیده دارد که بیننده امروزی آنقدر درگیر استرس خود است که حوصله نگاه کردن به یک عکس شلوغ را ندارد در این راستا عکسها به دور از حاشیه های شلوغ و اضافی شده اند.

در صنعت پوشاک دیگر لباسها ساده تر طراحی می‌شوند و خبری از پولک دوزی و شلوغ بازی نیست.

این موضوع با شدت هر چه تمامتر در مورد شعر نیز صدق میکند.

شعر مینیمال نمادی است از سادگی در کلام مختصر گویی و بیان بی تعصب احساسات در چند کلمه ساده ولی در  نهایت ظرافت.

به طور قطع نمی‌توان گفت اولین بار آغازگر شعر مینیمال در ایران چه کسی بوده است، اما آنچه مسلم است شعر مینیمال اولین بار در «مجله موفقیت» و «صفحه گیلاس آبی » فراگیر شد.

«میلاد تهرانی» شاعر مجموعه پنج جلدی «گیلاس آبی» مورد تشویق و انتقاد فراوان قرار گرفت.

اگرچه از یک طرف پیشینه شعر کلاسیک در ایران و از طرف دیگر شاعران قدرتمند معاصر ،این سبک از شعر را مورد انتقاد قرار می‌دادند اما در سالهای اخیر شاهد رشد روز افزون شعر و داستان مینیمال در ادبیات ایران بوده ایم.

کوتاهی و سادگی ظاهری اشعار , در سالهای پیشین که تکنولوژی نوشتاری منحصر به ارسال پیامک با تعداد کارکتر محدود بود, شرایطی را برای مخاطب فراهم می آورد تا کلیشه های عاشقانه معمول را کنار گذاشته و برای بیان احساسات از کلمات و تعبیرات جدیدی استفاده کند.

 

این امتیاز باعث شد تا عاشقانه های گیلاس آبی دست به دست منتقل شود.

 

این امر تداعی کننده غزل‌واره‌ها هایی است که در ایتالیای قرون وسطا، شاعران دوره گرد و نقالان برای مردم همراه با چنگ و آواز می‌خواندند.

 

اِلِمانهایی که در این اشعار استفاده می‌شدند برای اولین بار منحصر به فرهنگ بومی ایران نبودند و می‌توانستد به راحتی با نمونه های ادبیات خارجی رقابت کنند.

 

این دو ویژگی در گیلاس آبی باعث می‌شود بجز مخاطب فارسی زبان در سایر زبانها نیز مخاطبان خاص خود را جذب کند.

 

در ادبیات ایتالیا،کشوری که در‌عرصه هنر جهان پیشتاز است- نیز شاهد رشد روز افزون شعر و داستان مینیمال هستیم.

بر پایه همین اصل نویسنده گیلاس آبی بر آن شد تا این مینیمالهای عاشقانه را به زبان مردمان مهد هنر درآورد. مجموعه پنج جلدی گیلاس آبی که هم اکنون در بازار کتاب ناموجود است در سال نود و شش ترجمه شد و در نوبت چاپ قرار دارد.

با بررسی اجمالی صفحات مجازی  مینیمال نویسان ایتالیا خواهیم دید ،آنچه در سالهای پیش در صفحات گیلاس آبیِ مجله موفقیت خوانده ایم، اخیرا مورد استقبال مینیمالیستهای ایتالیا قرار گرفته است.

بی شک هنر و ادبیات از هر جای جهان سربرآورد،مقوله ای جهان شمول خواهد شد‌.اگرچه از لحاظ زمانی دارای تقدم و تأخر باشد‌.

در ذیل چند نمونه از مینیمالهای گیلاس آبی را با نمونه ایتالیایی آن مقایسه خواهیم کرد‌.

 

 

 

Dovrei chiedere scusa a me stessa per aver creduto sempre di non essere mai abbastanza.

Alda Merini

 

باید از خودم عذرخواهی کنم برای اینکه فکر می‌کردم هرگز به اندازه کافی خوب نبودم.

“آلدا مرینی”

.

 

باشد،قبول، از صفر شروع کنیم!

تو خوبی‌هایم از یاد ببر

من همه چیز را!!! “گیلاس آبی۲”

 

Molte volte mi sono trovato spalle a terra…ho imparato lì a guardare il cielo.

 

Alda Merini

 

بارها زمین خوردم و آنجا بود که یاد گرفتم به آسمان نگاه کنم.

“آلدا مِرینی”

.

قدر دستهایم را بیشتر دانستم

و قدر چشمهایم را

وتازه فهمیدم چه شکوهی دارد…

ایستادن بر روی دوپا آن لحظه که…

به زمین خوردم!!! “گیلاس آبی ۱”

 

 

È bello essere il sorriso di qualcuno!

 

اینکه دلیل لبخند کسی باشی زیباست.

آلدا مِرینی

 

فقط یک روز در خیابان لبخند بزن.

شاید کسی در انتظار معجزه ای

از جانب خدا باشد. “گیلاس آبی۱”

 

La parole ferisce, il silenzio colpisce, l’indifferenza uccide!

 

کلمه صدمه می زند،

سکوت ضربه می‌زند،

بی تفاوتی می‌کشد.

“آلدا ماتزولنی”

.

 

آخرین ها همیشه آدم را به فنا می‌دهند.

پک آخر

پیک آخر

و دیدار آخر… “گیلاس آبی۳”

 

Ti fanno innamorare poi non sanno continuare.

عاشقت می‌کنند و ادامه دادنش را نمی‌دانند.

 

“آلدا ماتزولنی”

.

فاتح قلبها می‌شوی

و آنگاه که طبق محاسباتت

عاشقتر از شما بر زمین وجود ندارد

به بهانه مهربانیت تو را رها خواهند کرد.

این هم یکی از سیاه چاله های تستی

در مبحث نامعادلات عاشقانه!!! “گیلاس آبی۱”

 

 

Non esiste geometria più perfetta dell’amore.

Alda mazzoleni

هیچ هندسه ای کاملتر از عشق نیست.

“آلدا ماتزولنی”

.

قلبم را مومیایی خواهم کرد! تا از عشق ابدیتی بسازم.

تا در تاریخ…

ماندگار شوی!!!گیلاس آبی ۱

 

Solo tu mi hai donato un sorriso che nasce anche quando un motivo non c’è.

Renga

فقط تو میتوانی دلیل لبخندی باشی که بی هیچ علتی شکوفا می‌شود.

“تی.رِنی یا”

Ti dedicherò tutti i miei sorrisi, perché tu ne sei la ragione.

تمام خنده هایم را تقدیمت می‌کنم زیرا تو دلیلشان هستی.

.

معجزه لبخندت کافی بود

تا من…

به تمام حرفهایت ایمان بیاورم!!! گیلاس آبی۲

 

 

la semplicità dell’essere se stessi è il viaggio che più si avvicina alla felicità

Matteo Pirro

سادگی خویشتن بودن،

سفری است منتهی به شادی.

“ماتئو پیرّو”

.

از عشق بیاموز آزادی را

که چگونه پایبند هیچ چیز نیست،

و با نگاه آرامش بخشش

نان امید را میان تو و دیگران تقسیم می‌کند!!! “گیلاس آبی۲”

 

Lei una tempesta

Lui l’arcobaleno che la rasserena.

L.Belta

زن طوفان است

مرد رنگین کمانی است که روشنش می‌کند.

“ال.بِلتا”

.

اگر می‌دانستی که چقدر دوستت دارم.

هیچگاه برای آمدنت٬

باران را بهانه نمی‌کردی

رنگین کمان من. “گیلاس آبی۱

 

#غزل_قربانپور – کارشناس و مترجم ادبیات ایتالیایی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *